ALGEMEEN
Stemproblemen kunnen zich voordoen bij volwassenen en kinderen.
We spreken van een stemstoornis wanneer het stemgeluid afwijkt van wat als ‘normaal’ wordt gezien. De stem kan hees klinken, maar ook krakerig, beademd, gespannen, te hoog of te laag.
We kunnen stemstoornissen onderverdelen in 2 grote groepen: organische en psychogene stemstoornissen.
Bij de organische stemstoornis merken we dat het stemprobleem wordt veroorzaakt door een organische dysfunctie, een afwijking aan het stemapparaat. De cliënt heeft stembandknobbels, stembandoedeem, een slechte sluiting van de stembanden,….
Bij een psychogene stemstoornis ligt verkeerd stemgebruik aan de basis van het stemprobleem. De cliënt ademt verkeerd, maakt onvoldoende gebruik van ademsteun, zet zijn stem verkeerd in, plaatst de stem onvoldoende naar voor, maakt onvoldoende gebruik van resonantieholten, roept te veel, zingt verkeerd, heeft onvoldoende stemrust,….
Om tot de juiste diagnose van het stemprobleem te komen, en een goede stemtherapie op te starten, is een medisch, laryngoscopisch onderzoek bij een neus-keel-oorarts onontbeerlijk. Deze kijkt na of er organische factoren zijn die aan de basis van het stemprobleem liggen.
Voor de stemtherapie vindt er een logopedisch onderzoek plaats. Dat omvat een anamnesegesprek, het invullen van gerichte vragenlijsten en een meting van de stem (vb. door afname van een fonetogram).
De behandeling van stemproblemen is gebaseerd op een multifactoriële benadering betreffende de oorzaken van de problematiek.
De doelstellingen voor de stemtherapie liggen in het opsporen en reduceren van uitlokkende factoren (stemmisbruik), het stimuleren van een eutone lichaamsspanning in rust en tijdens stemgeven, het aanleren van een correct ademhalingstype, en het stimuleren van ontspannen stemgeving.
MAATREGELEN EN TIPS VOOR STEMHYGIENE
- laat je stem voldoende rusten.
- praat op een gepaste toonhoogte en op een rustig tempo, dan belast je de stem minder.
- spreek op een gemakkelijke manier, zonder de spieren van het gelaat, de nek of de schouders aan te spannen.
- vermijd roepen, krijsen, gillen, overdreven luid lachen.
- praat niet te luid en ga naar de persoon toe met wie je wenst te spreken. Zorg ervoor dat je goed verstaan wordt zonder dat je extra moeite moet doen. Maak desnoods gebruik van versterkers (microfoon)
- hoest zo weinig mogelijk en doe het zacht en gemakkelijk. Hetzelfde geldt voor keelschrapen en niezen.
- maak geen eigenaardige of gespannen geluiden met je stem.
- spreek niet in een lawaaierige omgeving, zoals rond machines, als je naar muziek luistert, bij de dampkap, haardroger,…
- ook lawaaierige voertuigen kunnen maken dat je te luid en gespannen gaat praten. Een auto op de snelweg is luidruchtig. Vermijd gesprekken met passagiers achterin de auto.
- laat je stem zoveel mogelijk rusten als je een ontsteking hebt van de bovenste luchtwegen, ook bij een neusverkoudheid.
- zing niet te hard, te hoog of gespannen. Forceer je stem niet. Vermijd zingen wanneer je hees bent.
- zorg voor voldoende luchtvochtigheid.
- zorg voor een goede lichaamsconditie: goed voor jezelf zorgen heeft ook positieve effecten op de stem.
- vermijd sterke kruiden, noten, soms ook melk en kaas, eetwaren die een droge of slijmerige keel veroorzaken.
- drink voldoende water en vermijd alcohol en koffie.
U kan telefonisch contact opnemen met Iris Puttemans op het nummer: 09/251 83 43, of via mail: irisputtemans@hotmail.com
Praktijkadres: Grondwetlaan 120, 9040 Gent, Sint-Amandsberg
